Gdy decyzja o emeryturze przyznanej w czerwcu okazuje się niższa niż świadczenie osoby, która złożyła wniosek miesiąc wcześniej, trudno uznać to za sprawiedliwe. W 2026 roku sytuacja osób z tzw. emeryturami czerwcowymi z lat 2009-2019 została jednak uregulowana, a ZUS przeprowadził automatyczne przeliczenia. Wyjaśniam, kogo objęła zmiana, ile można było zyskać i co zrobić, jeśli decyzja nadal budzi wątpliwości.
Najważniejsze informacje o czerwcowych emeryturach w 2026 roku
- Przeliczenie z urzędu objęło emerytury przyznane lub przeliczone w czerwcu w latach 2009-2019.
- Nie trzeba było składać wniosku, ponieważ ZUS przeprowadził procedurę automatycznie.
- Nowe świadczenie nie może być niższe od dotychczas wypłacanego.
- Wyrównanie za poprzednie lata nie przysługuje na podstawie ustawy z 2025 roku.
- Osoby przechodzące na emeryturę w czerwcu od 2021 roku są chronione zasadą, która pozwala zastosować korzystniejsze wyliczenie majowe.
Skąd wziął się problem czerwcowych emerytur
Problem dotyczył przede wszystkim osób urodzonych po 1948 roku, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009-2019. W tym okresie sposób waloryzowania składek sprawiał, że kapitał emerytalny części ubezpieczonych był liczony mniej korzystnie niż w przypadku wniosku złożonego w kwietniu albo maju.
Chodzi o połączenie waloryzacji rocznej i kwartalnej. Waloryzacja to podwyższenie zapisanych na koncie składek przy użyciu określonego wskaźnika. W czerwcu roczna waloryzacja była już przeprowadzona, a część kapitału nie korzystała w pełni z wysokiej waloryzacji za pierwszy kwartał. W efekcie późniejszy miesiąc złożenia wniosku mógł oznaczać niższe świadczenie.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba przechodząca na emeryturę w czerwcu straciła dokładnie tyle samo. Różnica zależała między innymi od wysokości zgromadzonych składek, kapitału początkowego, momentu przejścia na świadczenie oraz stosowanych wskaźników waloryzacji.
Trzeba też rozdzielić dwie grupy. Osoby, które przeszły na emeryturę w czerwcu od 2020 roku, zostały objęte korzystniejszymi rozwiązaniami, a od 2021 roku zasada porównywania z wyliczeniem majowym działa już jako rozwiązanie stałe. Największy problem dotyczył więc historycznych świadczeń z lat 2009-2019.
Co zmieniła ustawa obowiązująca od 1 stycznia 2026 roku
Ustawa z 5 sierpnia 2025 roku objęła emerytury ustalone lub przeliczone w czerwcu w latach 2009-2019, a także wybrane renty rodzinne po osobach, którym przyznano takie świadczenia. Nowe przepisy weszły w życie 1 stycznia 2026 roku i przewidziały ponowne ustalenie wysokości świadczeń z urzędu.
ZUS miał obliczyć emeryturę ponownie, stosując rozwiązanie korzystniejsze dla ubezpieczonego, czyli takie, jak przy ustalaniu świadczenia w maju danego roku. Następnie nowa kwota była poddawana kolejnym rocznym waloryzacjom. Dzięki temu przeliczenie uwzględniało zarówno korzystniejszy sposób obliczenia początkowego świadczenia, jak i późniejsze podwyżki.
Najważniejsza gwarancja jest prosta. Nowa emerytura lub renta rodzinna nie może być niższa od kwoty wypłacanej przed przeliczeniem. Jeżeli alternatywne wyliczenie nie dawało podwyżki, świadczenie pozostawało na dotychczasowym poziomie.
Ustawa nie przewiduje natomiast wyrównania za cały okres pobierania zaniżonego świadczenia. Podwyższona kwota przysługuje od momentu wskazanego w nowych przepisach, ale nie obejmuje zwrotu różnicy za wcześniejsze lata. To jeden z najczęściej pomijanych elementów tej reformy.
ZUS zakończył większość przeliczeń i co teraz zrobić
Według danych ZUS z 16 kwietnia 2026 roku ponownie ustalono wysokość 219,5 tys. świadczeń z 220,2 tys. zaplanowanych spraw. Wyższe świadczenie otrzymało 133,1 tys. osób, czyli około 61 proc. przypadków. Średnia podwyżka wyniosła 163,36 zł miesięcznie, a łączna wartość podwyżek przekroczyła 21,7 mln zł miesięcznie.
Wcześniejsze szacunki MRPiPS mówiły o średniej podwyżce około 220 zł, ale ostateczny efekt okazał się niższy. To dobry przykład, dlaczego nie należy traktować zapowiadanej średniej jako indywidualnej obietnicy. O konkretnej kwocie decydują dane zapisane na koncie konkretnego emeryta.
Jeśli otrzymałeś decyzję
Najpierw porównaj kwotę świadczenia przed i po przeliczeniu. Sprawdź również, od kiedy obowiązuje nowa wysokość, czy podano informację o zastosowanym sposobie obliczenia oraz czy nie występują potrącenia albo limity związane z innym świadczeniem.
Jeśli kwota się nie zmieniła, nie musi to oznaczać błędu. ZUS wskazywał, że brak podwyżki występował między innymi wtedy, gdy emerytura po przeliczeniu nadal pozostawała poniżej poziomu gwarantującego wypłatę minimalną albo gdy działały ograniczenia dotyczące zbiegu świadczeń, na przykład przy rencie wdowiej.
Przeczytaj również: Renta wdowia - komu przysługuje i ile można dostać?
Jeśli decyzja nie przyszła
W niewielkiej liczbie spraw postępowanie pozostało zawieszone z powodu trwającego postępowania sądowego lub administracyjnego. W takiej sytuacji ZUS powinien wznowić procedurę po prawomocnym zakończeniu tamtej sprawy. Brak decyzji nie zawsze oznacza pominięcie świadczeniobiorcy.
Nie ma potrzeby składać kolejnego wniosku tylko po to, aby uruchomić ustawowe przeliczenie. Jeśli nie otrzymałeś informacji, najlepiej sprawdzić korespondencję na Platformie Usług Elektronicznych ZUS albo skontaktować się z placówką, która prowadzi świadczenie.
Samo prawo do emerytury to osobna kwestia niż sposób obliczenia jej wysokości. Jeżeli porządkujesz dokumenty i chcesz sprawdzić, czy spełnione zostały warunki do emerytury, analizuj staż ubezpieczeniowy niezależnie od przeliczenia czerwcowego.
Jak ocenić, czy przeliczenie realnie poprawiło sytuację
Podwyżka wskazana w decyzji jest kwotą brutto, czyli przed odliczeniem podatku i składki zdrowotnej. Dla przykładu, wzrost o 180 zł brutto miesięcznie oznacza około 2160 zł brutto więcej w skali roku, ale kwota wypłacana na konto będzie niższa i zależy od indywidualnego rozliczenia.
| Element decyzji | Co oznacza dla emeryta |
|---|---|
| Nowa kwota brutto | Wysokość świadczenia przed potrąceniami. |
| Data obowiązywania | Moment, od którego przysługuje wyższa emerytura. |
| Brak zmiany kwoty | Przeliczenie nie dało korzystniejszego wyniku albo zadziałał limit świadczenia. |
| Brak wyrównania | Ustawa nie zwraca różnicy za okres przed wejściem nowych zasad. |
| Zawieszenie postępowania | Sprawa czeka na zakończenie innego postępowania sądowego lub administracyjnego. |
Najczęstszy błąd polega na porównywaniu samej miesięcznej różnicy bez sprawdzenia całej decyzji. Podwyżka może mieć wpływ także na wysokość przyszłych waloryzacji, ale nie oznacza automatycznie wypłaty wszystkich utraconych kwot. Liczy się zarówno nowa kwota, jak i data jej zastosowania.
Jeżeli pobierasz rentę rodzinną, trzeba dodatkowo sprawdzić, jak przeliczenie emerytury osoby zmarłej wpłynęło na wysokość renty. W tym przypadku znaczenie może mieć liczba osób uprawnionych oraz zasady ustalania udziałów w świadczeniu.
Osoby, które po przejściu na emeryturę nadal pracują, powinny oddzielić przeliczenie historycznej emerytury od innych ubezpieczeń związanych z zatrudnieniem lub działalnością. Szczególnie często mylone jest dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z ubezpieczeniem emerytalnym. To dwa różne mechanizmy i opłacanie składki chorobowej samo w sobie nie zmienia sposobu obliczenia czerwcowego świadczenia.
Czy przejście na emeryturę w czerwcu 2026 roku nadal się nie opłaca
W przypadku nowych wniosków odpowiedź jest inna niż przy świadczeniach z lat 2009-2019. Jeżeli emerytura jest ustalana w czerwcu, ZUS powinien porównać sposób obliczenia z wariantem majowym i zastosować ten, który jest korzystniejszy dla ubezpieczonego.
Nie oznacza to jednak, że każdy miesiąc daje identyczny wynik. Na wysokość świadczenia wpływają także dalsze trwanie życia, stan konta, kolejne składki oraz moment zakończenia pracy. Bez indywidualnej symulacji nie da się uczciwie wskazać najlepszego terminu.
Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić kilka wariantów w ZUS, zwłaszcza gdy różnica między majem a czerwcem może mieć znaczenie dla domowego budżetu. Wniosek emerytalny można też wycofać przed uprawomocnieniem decyzji, jeśli okaże się, że wybrany termin nie był korzystny.
Moim zdaniem najbezpieczniejsza strategia polega na porównaniu co najmniej dwóch scenariuszy: przejścia na świadczenie w czerwcu oraz pozostania jeszcze przez pewien czas w zatrudnieniu. Dodatkowy miesiąc pracy może zwiększyć kapitał, ale trzeba zestawić ten efekt z wynagrodzeniem, składkami i planowaną datą rozpoczęcia wypłat.
Co sprawdzić po otrzymaniu decyzji o przeliczeniu
Najpierw upewnij się, że decyzja dotyczy właściwego okresu, czyli świadczenia przyznanego lub przeliczonego w czerwcu w latach 2009-2019. Potem porównaj kwotę brutto, datę obowiązywania oraz informację o ewentualnym zawieszeniu postępowania.
Jeżeli wyliczenie wydaje się niezgodne z dokumentami, nie składaj przypadkowych formularzy dotyczących tego samego problemu. Sprawdź pouczenie zamieszczone na końcu decyzji i skonsultuj sprawę z ZUS albo specjalistą od ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza gdy równolegle trwa postępowanie sądowe.
Dla osób przechodzących na emeryturę w 2026 roku najważniejsza informacja jest uspokajająca. Czerwiec nie powinien już automatycznie oznaczać gorszego świadczenia, ale nadal warto porównać dostępne warianty i nie podejmować decyzji wyłącznie na podstawie ogólnych zapowiedzi.
